De waarde van leesstrategieën

Het is nog niet zo heel lang geleden dat leesstrategieën gezien werden als de redding van het vakgebied begrijpend lezen. Duidelijk was dat de toen gebruikelijke didactiek, het lezen van een (lange) tekst gevolgd door het maken van (veelal ongerichte) vragen, niet tot meer tekstbegrip leidde. Wetenschappelijk onderzoek toonde tegelijkertijd aan dat meer aandacht voor het aanpakgedrag bij het lezen van teksten, dat effect wel had. Een groot voordeel was ook dat aanpakgedrag onderwijsbaar is en er instructie bij gegeven kan worden. Het leidde tot een metamorfose van het vakgebied begrijpend lezen.

Nu zijn we een aantal jaren verder en staan diezelfde leesstrategieën onder druk. Of misschien zelfs wel het hele vakgebied begrijpend lezen (Stoeldraaijer, 2012). Hoe kan dit? Is het terecht? En wat betekent dit voor onze school? De nu volgende discussiefilm kan u helpen om een genuanceerd antwoord te geven op deze vragen. En natuurlijk om de beslissingen te nemen die bij uw school en leerlingen passen.



Literatuur:

• Fisher F., Frey, N. & Lapp D. (2009). In a reading state of mind. Brain research, teahter modeling and comprehension instruction.
• Förrer, M & Van de Mortel, K. (2011). Lezen … denken … begrijpen! Handboek begrijpend lezen in het basisonderwijs.
• Stapel, P. e.a. (2009). Lezen in beeld en Leesstudio. Leerkrachthandleiding.
• Stoeldraaijer, J. (2012). Dominante rol onderwijsinspectie bij keuze methode. Leesstrategieën werken niet bij begrijpend lezen.
• Vernooij, K. (2009). Effectief leren werken met leesstrategieën.
• Willingham, D.T. (2007). The usefulness of brief instruction in reading comprehension strategies.

De leerkracht maakt het verschil

De invloed van de leerkracht op de leerprestaties van kinderen is nauwelijks te overschatten. Recent onderzoek toont duidelijk aan dat deze invloed verder gaat dan die van de thuissituatie, de specifieke schoolsituatie en de medeleerlingen. Met recht kan dus gezegd worden dat leerkrachten het verschil maken. Maar wat onderscheidt een goede leerkracht? Welke eigenschappen hebben ze en welke keuzes maken ze? Is het een kwestie van veel ervaring hebben of doet dat er niet eens zoveel toe? Hierover gaat de volgende discussiefilm. Met dank aan u: de leerkracht die het verschil maakt.

Met dank aan Kees Vernooij.



Literatuur:

• Cöp, J. (2010). Interactiever leren met het digibord.
• Hattie, J. (2003). Teachers Make a Difference: What is the Research Evidence?
• Hattie, J (2005) ‘What is the Nature of Evidence that Makes a Difference to Learning?
• Hattie, J. & Timperly, H. (2007). The power of feedback.
• Hattie, J. (2009). Visible learning. A synthesis of over 800 meta-analysis relating to achievement. (zie leestips)
• Jolles, J. (2006). Over ‘brein en leren’ in relatie tot onderwijsontwikkeling.
• Jolles, J. (2010). Ellis en het verbreinen. Over hersenen, gedrag en educatie’. (zie leestips)
• Vernooij, K. (2007). Elk kind een lezer.
• Vernooij, K. (2008). Instructie en risicolezers.

De kracht van effectieve instructie

In iedere klas zijn er (grote) verschillen tussen leerlingen. Om tegemoet te komen aan deze verschillen zal het onderwijs afgestemd moeten worden op de verschillende onderwijsbehoeften die kinderen hebben. Effectieve instructie op maat is hierbij noodzakelijk. Deze discussiefilm gaat in op de kenmerken van effectieve instructie. Tevens wordt aangegeven hoe dit gerealiseerd kan worden zonder terecht te komen in een zeer complexe klassenorganisatie.

Effectiever vreemde talenonderwijs met het digibord

Het vreemde talenonderwijs is volop in ontwikkeling. Niet in het minst omdat het ondersteunen van lessen door middel van digitale schoolborden nieuwe kansen en mogelijkheden biedt. De kracht van het digibord is daarbij dat de lessen realistischer, afwisselender en interactiever kunnen worden. Daarbij leidt een betere interactie tot meer denkkracht bij de leerlingen.
Dit biedt weer goede mogelijkheden om de doelen op een hoger niveau te leggen en het onderwijs effectiever te maken. Bekijk de discussiefilm en bespreek deze met uw collega's. Reacties zijn natuurlijk altijd van harte welkom.

Met dank aan Paul Baaijens en Linda Humme.

Meer leesbegrip met het digibord

Meer dan negentig procent van de basisscholen is inmiddels voorzien van digitale schoolborden. Nog nooit is een nieuw medium in zo'n sneltreinvaart in de scholen beland. Nu is het dus de vraag hoe het gebruik van deze borden kan leiden tot didactische meerwaarde, betere leerresultaten en meer gebruiksgemak voor leerkrachten. In deze discussiefilm wordt een voorbeeld uitgewerkt voor het vakgebied begrijpend lezen. Door het digibord binnen deze lessen te gebruiken bij het geven van instructie, ontstaan nieuwe mogelijkheden. Bekijk de film, discussieer en reageer.

De 9 schakels van effectief onderwijs

Wat goed onderwijs is, zal altijd onderwerp van discussie blijven. En dat moet ook, want het doel is de overtreffende trap: het beste onderwijs. Uit praktijkervaringen en wetenschappelijk onderzoek weten we inmiddels dat een aantal zaken min of meer tijdloos zijn. Ook in een tijd waarin veel verandert en steeds meer nieuwe media een plek in klas verwerven, blijft het belangrijk om vanuit een onderwijskundige invalshoek te bekijken wat de toegevoegde waarde kan zijn. Dat kan gebeuren aan de hand van de 9 schakels van effectief onderwijs in de klas. Meer weten? Bekijk de nu volgende discussiefilm.



Wilt u een verhaal houden over de negen schakels van effectief onderwijs? Wellicht helpt het u om gebruik te maken van de onderstaande interactieve presentatie.

De 9 schakels van effectief onderwijs on Prezi

Interactiever leren met het digibord

In een razend tempo verschijnen in steeds meer klaslokalen digiborden. Het moment dat een lokaal zonder digibord gedateerd aandoet, is niet meer ver weg. Toch is in veel scholen vast te stellen dat het didactisch gebruik van het digibord nog (sterk) kan groeien. Anders blijft het bord hangen in de hoek van de speeltjes en de gadgets. Leuk voor erbij, maar weinig bijdragend aan de primaire functie van de school: kinderen de mogelijkheid geven om te leren en zich te ontwikkelen.

De onderstaande discussiefilm laat zien hoe het digibord het leren interactiever kan maken. In eerste instantie vanuit een leertheoretische invalshoek. Het tweede gedeelte van de film toont daarnaast ook 10 didactische digibordwerkvormen die het leren kunnen verbeteren.

Met dank aan Linda Humme.

Het differentiatiedilemma

In veel klassen zijn de verschillen tussen kinderen groot. De permanente uitdaging voor scholen is om hier adequaat mee om te gaan. Dat lijkt gemakkelijker dan het is. Succesvol differentiëren wordt vaak gezien als een organisatieprobleem waar goed klassenmanagement de oplossing voor zou moeten zijn. Natuurlijk: het goed kunnen managen van een klas is voorwaardelijk voor het effectief kunnen omgaan met verschillen tussen leerlingen. Maar het maken van goede keuzes gaat hieraan vooraf. Hierbij doemt voortdurend hetzelfde dilemma op: houd ik de klas bij elkaar of laat ik kinderen los en ga ik werken met verschillende niveaugroepen? Oftewel, differentieer ik convergent of divergent? Bekijk de discussiefilm.

Effectiever onderwijs met het digibord

In een ongekend tempo heeft het digibord het klaslokaal veroverd. In eerste instantie leidt dit vaak tot enthousiast gebruik van afbeeldingen, films, audio, spelletjes en oefeningen. Onderzoeken geven aan dat na 1 à 2 jaar een soort van bezinningsperiode opkomt. Dan komt de belangrijkste vraag op die gesteld kan worden: 'Hoe kan ik mijn onderwijs effectiever maken met een digibord?' Het is belangrijk dat schoolteams het daar met elkaar over hebben. Niet alleen door samen nieuwe mogelijkheden te bedenken, maar ook door het digibordgebruik te toetsen aan de min of meer tijdloze criteria van effectief onderwijs. De onderstaande discussiefilm wil dit denkproces ondersteunen door de zeven schakels van effectief onderwijs te verbinden met het succesvol gebruik van een digibord.

Het georganiseerde wantrouwen

Schoolorganisaties zijn volop in ontwikkeling. Met als ultieme doel om leerlingen beter te laten leren. Tegelijkertijd is in veel scholen de onvrede te horen over de werkdruk, de toenemende administratieve lasten en de te beperkte ruimte om zelf invulling te geven aan het onderwijs. Scholen zijn daarin niet anders dan andere organisaties en bedrijven. Hele sectoren lijken te zijn gebouwd op onderling wantrouwen. Is dit in de interne organisatie niet het geval, dan kan de reguleringsdrift van de overheid alsnog dit effect hebben. Met vervelende gevolgen voor alle betrokkenen. Bekijk de discussiefilm en reageer.

Effectieve educatieve software

Met de komst van de vele digiborden is ICT een meer prominente plaats in gaan nemen in het(basis)onderwijs. Daarmee is er een duidelijke groei waar te nemen aan de kant van de hardware. Ten aanzien van de educatieve software is de situatie echter zorgwekkender. Digibordsoftware staat nog in de kinderschoenen en de klassieke leerlingsoftware dreigt te blijven steken in verouderde en minder effectieve didactieken. Werk aan de winkel dus. Bekijk de presentatiefilm.

Doelgericht begrijpend lezen

Begrijpend lezen is geen populair vak. Leerlingen vinden het saai en leerkrachten ervaren het als vaag. Toch heeft wetenschappelijk onderzoek de afgelopen jaren behoorlijk wat nieuwe, bruikbare inzichten opgeleverd. Deze kunnen vrij eenvoudig vertaald worden naar betere begrijpend leeslessen en betere begrijpend leesmethoden. Bekijk de filmpresentatie en neem kennis van de laatste ontwikkelingen. Van deze film zijn twee versies beschikbaar die verschillen in lengte.

Lange versie (ongeveer 7 minuten)

Korte versie (ongeveer 3 minuten)

Doelgericht zelfstandig leren

Zelfstandig leren krijgt de laatste tijd enorm veel aandacht. Om effectief om te kunnen gaan met verschillen in de klas, is het noodzakelijk dat een gedeelte van de leerlingen gedurende een bepaalde tijd zelfstandig aan de slag kan. Toch mag het geen doel op zich zijn. Zelfstandig leren kan en moet gewoon een doelgerichte en effectieve manier van leren zijn. Bekijk de presentatiefilm.

Passend woordenschatonderwijs

In veel klassen zijn de verschillen in woordenschat tussen leerlingen enorm groot. Wat betekent dit voor het woordenschatonderwijs en welke rol is er weggelegd voor educatieve software? Bekijk de presentatiefilm.

Effectiever onderwijs met ICT

Kan ICT helpen om het onderwijs effectiever en de klas beter organiseerbaar te maken? Deze centrale vraag kan het best beantwoord worden door te kijken naar de invloed die pc's, digiborden en mediaspelers kunnen hebben op de doelgerichtheid, de motivatie en de differentiatiemogelijkheden. Bekijk de presentatiefilm.

De veranderende leerling

Kinderen van nu zijn niet hetzelfde als kinderen van toen. Veranderingen in de samenleving, waaronder de snelle opmars van ict, maken dat jongeren anders zijn, anders doen en anders leren. De school kan daar niet omheen. Bekijk de presentatiefilm.

Nieuwe woorden leren

Woordenschatonderwijs staat de laatste tijd sterk in de belangstelling. Hierbij gaat het om het leren van vaardigheden, strategieën en woordbetekenissen. Om de effectiviteit van het woordenschatonderwijs te verhogen, is het belangrijk om stil te staan bij de wijze waarop kinderen nieuwe woorden leren. Bekijk de presentatiefilm.

Duurzaam onderwijs

Onze samenleving is volop in beweging. Op talloze plekken worden momenteel pogingen gedaan om te komen tot een meer duurzame inrichting. Dit zal zeker niet voorbij gaan aan het onderwijs. Duurzaam onderwijs is daarbij meer dan zorgvuldig omgaan met afval en veel aandacht besteden aan milieuzaken. Bekijk de presentatiefilm.

Daarom woordenschatonderwijs

Woordenschatonderwijs is één van de belangrijkste pijlers van ons taalonderwijs. Maar waarom eigenlijk? Wat maakt dat het zo centraal staat en wat moeten we ermee willen bereiken. Bekijk de presentatiefilm.

Effectief leren op school

Effectief onderwijs is wat we allemaal willen. Maar wat is eigenlijk effectief en wat niet? Wetenschappelijk onderzoek in combinatie met een breed scala aan praktijkervaringen geven een goed en nagenoeg tijdloos beeld. Bekijk de presentatiefilm.