Opbrengstgericht differentiëren

'Alle leerlingen zijn uniek.' Daar zijn we het meteen al over eens. 'En daar moet het onderwijs wat mee.' Eveneens een veel gehoorde en breed ondersteunde kreet. Het zit allemaal inmiddels diep verzonken in de onderwijsregelgeving anno 2012. En veel leraren en onderwijsmethoden proberen zich te onderscheiden door de leerstof zeer gedifferentieerd aan te bieden. Met als gevolg complexe, omvangrijke en moeilijker te organiseren lessen. Op zich hoeft dat geen probleem te zijn, als er maar voldoende bewijs is dat deze lessen leiden tot effectiever leren en betere leeropbrengsten. En daar wringt de schoen. Dat bewijs is er namelijk niet.

In de opbrengstgerichte onderwijscultuur van de 21e eeuw worden leerkrachten en scholen steeds zwaarder afgerekend op de prestaties van groepen kinderen en op het presteren van hun complete schoolpopulatie. Het is maar de vraag of het sterk gericht zijn op het individu wel leidt tot beter onderwijs. Sterker nog, er zijn behoorlijk wat aanwijzingen dat teveel aandacht voor het individu leidt tot moeilijk organiseerbare lessen, vertroebelde doelen en lagere verwachtingen. Vervolgens moet de leraar veel tijd en energie steken in het organiseren, wat ten koste gaat van het extra begeleiden van leerlingen die het nodig hebben. Goed klassenmanagement is niet het toverwoord waarmee te complexe keuzes gecompenseerd kunnen worden.

Natuurlijk betekent dit niet dat we terug moeten naar klassikaal frontaal onderwijs, waarin te weinig aandacht was voor het omgaan met verschillen. Maar het betekent wel dat differentiëren geen doel op zich mag zijn, maar altijd in dienst zal moeten staan van de leeropbrengsten. En vervolgens moeten we onszelf de vraag stellen hoe dat zo effectief mogelijk kan gebeuren. Wellicht kan de onderstaande discussiefilm u hierbij helpen.



Literatuur

• Hattie, J. (2009). Visible learning. A synthesis of over 800 meta-analysis relating to achievement.
• Hattie, J. (2007). The power of feedback.
• Inspectie van het onderwijs (2012). De staat van het onderwijs. Hoofdlijnen uit het onderwijsverslag 2010-2011
• Meijerink e.a.(2009). Referentiekader taal en rekenen.
• Vernooij (2011). Wat bepaalt goede leeropbrengsten?

De leerkracht maakt het verschil

De invloed van de leerkracht op de leerprestaties van kinderen is nauwelijks te overschatten. Recent onderzoek toont duidelijk aan dat deze invloed verder gaat dan die van de thuissituatie, de specifieke schoolsituatie en de medeleerlingen. Met recht kan dus gezegd worden dat leerkrachten het verschil maken. Maar wat onderscheidt een goede leerkracht? Welke eigenschappen hebben ze en welke keuzes maken ze? Is het een kwestie van veel ervaring hebben of doet dat er niet eens zoveel toe? Hierover gaat de volgende discussiefilm. Met dank aan u: de leerkracht die het verschil maakt.

Met dank aan Kees Vernooij.



Literatuur:

• Cöp, J. (2010). Interactiever leren met het digibord.
• Hattie, J. (2003). Teachers Make a Difference: What is the Research Evidence?
• Hattie, J (2005) ‘What is the Nature of Evidence that Makes a Difference to Learning?
• Hattie, J. & Timperly, H. (2007). The power of feedback.
• Hattie, J. (2009). Visible learning. A synthesis of over 800 meta-analysis relating to achievement. (zie leestips)
• Jolles, J. (2006). Over ‘brein en leren’ in relatie tot onderwijsontwikkeling.
• Jolles, J. (2010). Ellis en het verbreinen. Over hersenen, gedrag en educatie’. (zie leestips)
• Vernooij, K. (2007). Elk kind een lezer.
• Vernooij, K. (2008). Instructie en risicolezers.

De kracht van effectieve instructie

In iedere klas zijn er (grote) verschillen tussen leerlingen. Om tegemoet te komen aan deze verschillen zal het onderwijs afgestemd moeten worden op de verschillende onderwijsbehoeften die kinderen hebben. Effectieve instructie op maat is hierbij noodzakelijk. Deze discussiefilm gaat in op de kenmerken van effectieve instructie. Tevens wordt aangegeven hoe dit gerealiseerd kan worden zonder terecht te komen in een zeer complexe klassenorganisatie.

Het differentiatiedilemma

In veel klassen zijn de verschillen tussen kinderen groot. De permanente uitdaging voor scholen is om hier adequaat mee om te gaan. Dat lijkt gemakkelijker dan het is. Succesvol differentiëren wordt vaak gezien als een organisatieprobleem waar goed klassenmanagement de oplossing voor zou moeten zijn. Natuurlijk: het goed kunnen managen van een klas is voorwaardelijk voor het effectief kunnen omgaan met verschillen tussen leerlingen. Maar het maken van goede keuzes gaat hieraan vooraf. Hierbij doemt voortdurend hetzelfde dilemma op: houd ik de klas bij elkaar of laat ik kinderen los en ga ik werken met verschillende niveaugroepen? Oftewel, differentieer ik convergent of divergent? Bekijk de discussiefilm.

Doelgericht zelfstandig leren

Zelfstandig leren krijgt de laatste tijd enorm veel aandacht. Om effectief om te kunnen gaan met verschillen in de klas, is het noodzakelijk dat een gedeelte van de leerlingen gedurende een bepaalde tijd zelfstandig aan de slag kan. Toch mag het geen doel op zich zijn. Zelfstandig leren kan en moet gewoon een doelgerichte en effectieve manier van leren zijn. Bekijk de presentatiefilm.

Passend woordenschatonderwijs

In veel klassen zijn de verschillen in woordenschat tussen leerlingen enorm groot. Wat betekent dit voor het woordenschatonderwijs en welke rol is er weggelegd voor educatieve software? Bekijk de presentatiefilm.

Effectiever onderwijs met ICT

Kan ICT helpen om het onderwijs effectiever en de klas beter organiseerbaar te maken? Deze centrale vraag kan het best beantwoord worden door te kijken naar de invloed die pc's, digiborden en mediaspelers kunnen hebben op de doelgerichtheid, de motivatie en de differentiatiemogelijkheden. Bekijk de presentatiefilm.

Effectief leren op school

Effectief onderwijs is wat we allemaal willen. Maar wat is eigenlijk effectief en wat niet? Wetenschappelijk onderzoek in combinatie met een breed scala aan praktijkervaringen geven een goed en nagenoeg tijdloos beeld. Bekijk de presentatiefilm.

Omgaan met verschillen in de klas

In veel klassen zijn de verschillen tussen kinderen groot. Hoe kunnen we uitgaan van individuele onderwijsbehoeften en de klas toch organiseerbaar houden? Wetenschappelijk onderzoek en een breed scala aan praktijkervaringen geven een redelijk goed beeld van wat wel en niet werkt. Bekijk de presentatiefilm.