De referentieniveaus: een drieluik

Het zal niemand zijn ontgaan. Het werk van de commissie Meijereink heeft via een rapport en een referentiekader enige tijd terug een wettelijke status bereikt. En dus gaan we allemaal werken aan de doorlopende leerlijnen door de referentieniveaus in te voeren. Maar wat is er nu precies aan de hand en wat verandert er nu exact? Moeten we als school nu veel tijd gaan steken in een grootschalig vernieuwingsproject over dit onderwerp? Of is dit niet nodig en kunnen we onze innovatieve aandacht beter op andere zaken richten? Bekijk de onderstaande discussiefilms.

De eerste film gaat over wat de referentieniveaus precies zijn en welk doel ze hebben.



De tweede film gaat over de kansen en de risico's bij het invoeren van de referentieniveaus.



De derde film gaat over het implementeren van de referentieniveaus. Wat moet er gebeuren en welke stappen kunnen gezet worden?



Bekijk de films, praat er met elkaar over en trek de conclusies die passen bij uw specifieke schoolsituatie.

Op basis van de films hebben we ook een interactieve checklist gemaakt. Deze kan gebruikt worden om samen periodiek na te gaan of de invoering van de referentieniveaus gebeurt in lijn met de inhoud van de films.

Interactieve checklist referentieniveaus on Prezi

Met dank aan Kees Vernooij en Cees Hereijgens.

Literatuur:

• CPB (2011). Niveau onderwijs daalt. Vooral beste leerlingen blijven achter. 
• Meijerink e.a.(2007). Over drempels met taal en rekenen. 
• Meijerink e.a.(2009). Referentiekader taal en rekenen. 
• Ministerie van OC&W (2006). Kerndoelen primair onderwijs. 
• SLO (2011). Leerstoflijnen beschreven. 
• Vernooij (2007). De meeste leesproblemen zijn kwaliteitsproblemen. 
• Vernooij (2009). Lezen stopt nooit. Van een stagnerende naar een doorgaande leesontwikkeling voor risicolezers.
• Vernooij (2011). Wat bepaalt goede leeropbrengsten? 

Interactief hardop denken

Begrijpend lezen is een lastig vak. Het is niet mogelijk om voor 100 procent te doorgronden wat er in hoofden gebeurt bij het ontstaan van leesbegrip. Dit heeft ook gevolgen voor de mogelijkheden om kinderen binnen het onderwijs betere begrijpend lezers te laten worden. Denk bijvoorbeeld aan de leerlijnen, de lesdoelen, de uitleg en de opdrachten die hiervoor gebruikt kunnen worden. Op het gebied van de instructiemogelijkheden is steeds duidelijker geworden dat kinderen vooral baat hebben bij het hardop bespreken van de manier waarop het lezen van een tekst aangepakt kan worden. In de volksmond heet dat hardop denken en de internationale term hiervoor is modeling. Maar hardop denken zelf kan ook weer op een aantal manieren. Van zeer leerkrachtgestuurd tot behoorlijk interactief. De onderstaande discussiefilm gaat hier verder op in en houdt een pleidooi voor de interactieve benadering van begrijpend leesinstructie.

De leerkracht maakt het verschil

De invloed van de leerkracht op de leerprestaties van kinderen is nauwelijks te overschatten. Recent onderzoek toont duidelijk aan dat deze invloed verder gaat dan die van de thuissituatie, de specifieke schoolsituatie en de medeleerlingen. Met recht kan dus gezegd worden dat leerkrachten het verschil maken. Maar wat onderscheidt een goede leerkracht? Welke eigenschappen hebben ze en welke keuzes maken ze? Is het een kwestie van veel ervaring hebben of doet dat er niet eens zoveel toe? Hierover gaat de volgende discussiefilm. Met dank aan u: de leerkracht die het verschil maakt.

Met dank aan Kees Vernooij.



Literatuur:

• Cöp, J. (2010). Interactiever leren met het digibord.
• Hattie, J. (2003). Teachers Make a Difference: What is the Research Evidence?
• Hattie, J (2005) ‘What is the Nature of Evidence that Makes a Difference to Learning?
• Hattie, J. & Timperly, H. (2007). The power of feedback.
• Hattie, J. (2009). Visible learning. A synthesis of over 800 meta-analysis relating to achievement. (zie leestips)
• Jolles, J. (2006). Over ‘brein en leren’ in relatie tot onderwijsontwikkeling.
• Jolles, J. (2010). Ellis en het verbreinen. Over hersenen, gedrag en educatie’. (zie leestips)
• Vernooij, K. (2007). Elk kind een lezer.
• Vernooij, K. (2008). Instructie en risicolezers.

De kracht van effectieve instructie

In iedere klas zijn er (grote) verschillen tussen leerlingen. Om tegemoet te komen aan deze verschillen zal het onderwijs afgestemd moeten worden op de verschillende onderwijsbehoeften die kinderen hebben. Effectieve instructie op maat is hierbij noodzakelijk. Deze discussiefilm gaat in op de kenmerken van effectieve instructie. Tevens wordt aangegeven hoe dit gerealiseerd kan worden zonder terecht te komen in een zeer complexe klassenorganisatie.

Doelgericht onderwijs innoveren

Nogal wat (vermeende) onderwijsinnovaties leiden nooit tot echte verbeteringen achter de klasdeur. Hoe is het toch mogelijk dat zoveel dure, tijdrovende en arbeidsintensieve projecten nooit het beoogde einddoel bereiken? Minstens een deel van het antwoord hierop is dat veel vernieuwingen multidimensionaal en overambitieus worden ingezet. Doelgericht onderwijs innoveren betekent dat de verniewing concreet, duidelijk en behapbaar zal moeten zijn. Bijvoorbeeld door minder dimensies tegelijkertijd mee te nemen en exact te benoemen hoe de gewenste situatie eruit zal moeten zien. Deze discussiefilm hoopt hieraan een bijdrage te leveren. Er worden elf dimensies van onderwijsvernieuwing geschetst. Per dimensie wordt daarbij ook de globale trend aangegeven.

Effectiever vreemde talenonderwijs met het digibord

Het vreemde talenonderwijs is volop in ontwikkeling. Niet in het minst omdat het ondersteunen van lessen door middel van digitale schoolborden nieuwe kansen en mogelijkheden biedt. De kracht van het digibord is daarbij dat de lessen realistischer, afwisselender en interactiever kunnen worden. Daarbij leidt een betere interactie tot meer denkkracht bij de leerlingen.
Dit biedt weer goede mogelijkheden om de doelen op een hoger niveau te leggen en het onderwijs effectiever te maken. Bekijk de discussiefilm en bespreek deze met uw collega's. Reacties zijn natuurlijk altijd van harte welkom.

Met dank aan Paul Baaijens en Linda Humme.

Meer leesbegrip met het digibord

Meer dan negentig procent van de basisscholen is inmiddels voorzien van digitale schoolborden. Nog nooit is een nieuw medium in zo'n sneltreinvaart in de scholen beland. Nu is het dus de vraag hoe het gebruik van deze borden kan leiden tot didactische meerwaarde, betere leerresultaten en meer gebruiksgemak voor leerkrachten. In deze discussiefilm wordt een voorbeeld uitgewerkt voor het vakgebied begrijpend lezen. Door het digibord binnen deze lessen te gebruiken bij het geven van instructie, ontstaan nieuwe mogelijkheden. Bekijk de film, discussieer en reageer.

De 9 schakels van effectief onderwijs

Wat goed onderwijs is, zal altijd onderwerp van discussie blijven. En dat moet ook, want het doel is de overtreffende trap: het beste onderwijs. Uit praktijkervaringen en wetenschappelijk onderzoek weten we inmiddels dat een aantal zaken min of meer tijdloos zijn. Ook in een tijd waarin veel verandert en steeds meer nieuwe media een plek in klas verwerven, blijft het belangrijk om vanuit een onderwijskundige invalshoek te bekijken wat de toegevoegde waarde kan zijn. Dat kan gebeuren aan de hand van de 9 schakels van effectief onderwijs in de klas. Meer weten? Bekijk de nu volgende discussiefilm.



Wilt u een verhaal houden over de negen schakels van effectief onderwijs? Wellicht helpt het u om gebruik te maken van de onderstaande interactieve presentatie.

De 9 schakels van effectief onderwijs on Prezi