Effectiever leren in een digitale samenleving

We leven in een snel veranderende samenleving. Om in te kunnen spelen op deze veranderingen is voortdurend leren en innoveren noodzakelijk. In het onderwijs is daarbij veel aandacht gericht op het verbeteren van het leren door gebruik te maken van digitale devices en ICT-toepassingen. De aanname is vaak dat dit vernieuwend is en dat we daardoor ook effectiever en meer leren.

Toch is deze redenering wel heel erg kort door de bocht. Als het effectiever is, dan moet dit onderbouwd kunnen worden met behulp van de leertheorieën en met goed onderbouwd wetenschappelijk onderzoek. Dit laatste is vaak nog wat lastig omdat de nieuwe digitale leermogelijkheden nog niet zo lang geleden geïntroduceerd zijn. Maar het eerste moet absoluut kunnen. In deze film vindt u een aanzet bedoeld om met elkaar de juiste discussie te kunnen voeren.

De toekomst van het onderwijs en de rol van ICT

Wat wordt er veel gepraat en geschreven over de toekomst van het onderwijs en de rol die ICT hierin kan hebben. Vaak voortkomend uit high tech-toekomstvisies, waarin de hype het vooralsnog op alle fronten wint van de bewezen effecten. En waarin steevast onvoldoende aandacht is voor de huidige praktijk. Die is er niet zomaar. Het is geen weeffout in de geschiedenis van de school.

Tegelijkertijd is de bestaande situatie geen reden om niet te zoeken naar de vernieuwingen die het leren effectiever kunnen maken. Want hoe je het ook wendt of keert, we gaan naar een kantelpunt. Een punt waarop er, mede door een goede facilitering vanuit de ICT, vele nieuwe mogelijkheden gaan ontstaan.

Daarbij komt echter wel een andere geschiedkundige denkfout aan de orde. Wij zijn namelijk gewend om te denken in termen van (industriële) massaoplossingen, waarbij de ideale vorm vrijwel overal gelijk is. Daardoor gaan voorspellingen meestal ook uit van een nieuw, overzichtelijk, beheersbaar en stuurbaar onderwijssysteem. Dat zal, net als bij alle andere maatschappelijke systemen, echter niet meer het geval zijn. De ideale school wordt een school op maat van de doelgroep, gebaseerd op het onderwijsconcept dat daarbij past. Deze zal vele gedaanten hebben, waarbij er niet snel sprake is van goed of fout. Het zal juist deze denkruimte zijn die het mogelijk maakt om een nieuwe kwaliteitsstap te maken. Met een belangrijke rol voor netwerken en ICT en met een verantwoordelijkheid die laag in de organisatie ligt.

Wilt u samen met anderen doordenken wat dit voor u kan gaan betekenen? Misschien kan het bekijken van de onderstaande discussiefilm een mooie aanzet zijn.


Met dank aan Albert Rouschop

Tablets in het onderwijs

In steeds meer klassen verschijnen tabletcomputers. Vaak nog in de vorm van experimenten of pilots, maar toch. Met elkaar zijn we aan het uitvinden wat de toegevoegde waarde van deze apparaten in het onderwijs kan zijn. En die lijkt op voorhand niet gering. Gaan ze de papieren boeken vervangen of komen ze erbij? Zijn ze de voorbode van een meer digitaal getinte didactiek? Leiden ze tot besparingen? Allemaal interessante vragen met oog op de toekomst. Succesvol werken met tablets in de klas vraagt natuurlijk meer dan de aanschaf van apparatuur. Niet in het minst een ruime mate van onderlinge afstemming en consensus. Misschien kan het samen kijken en bespreken van de onderstaande discussiefilm een mooie eerste stap hierin zijn.



Met dank aan Linda Humme.

De professionele leraar

In het Onderwijsverslag 2010 - 2011 concludeert de Inspectie van het Onderwijs dat het in grote lijnen goed gaat met het onderwijs in Nederland. Het niveau is, in vergelijking met andere landen, goed. De meeste leerlingen en studenten krijgen onderwijs van voldoende of goede kwaliteit. Absoluut een compliment aan de hele sector! Tegelijkertijd geeft de inspectie aan dat het onderwijs toch beter kan, sterker nog, beter moet. Het lijkt een tegenstrijdige conclusie. Hierbij wordt onder andere verwezen naar hiaten in het didactisch handelen van een deel van de leraren.

In nogal wat publicaties in de media is veel moeite gedaan om deze verbetermogelijkheden zo negatief mogelijk te belichten. Een derde van de havoleraren, een vierde van de VMBO-leraren, een vijfde van de VWO-leraren en een zesde van de basisschoolleraren zouden 'een onvoldoende' scoren als het gaat om het lesgeven. Kloppen deze conclusies en waar zijn ze op gebaseerd? En gelden ze ook voor u en uw school? De onderstaande discussiefilm zet het allemaal eens op een rijtje. Kijk er samen naar, praat erover en trek de conclusies die bij uw situatie passen.



Met dank aan Kees Vernooij.

Literatuur

• Boekaerts, M. (2005). Motivatie om te leren.
• Hattie, J. (2009). Visible learning. A synthesis of over 800 meta-analysis relating to achievement. (Zie leestips)
• Hattie, J. (2007). The power of feedback.
• Inspectie van het onderwijs (2012). De staat van het onderwijs. Hoofdlijnen uit het onderwijsverslag 2010-2011
• Jolles, J. (2010) Ellis en het verbreinen. Over hersenen, gedrag en educatie. (Zie leestips)
• Vernooij (2011). Wat bepaalt goede leeropbrengsten?

De kracht van effectieve instructie

In iedere klas zijn er (grote) verschillen tussen leerlingen. Om tegemoet te komen aan deze verschillen zal het onderwijs afgestemd moeten worden op de verschillende onderwijsbehoeften die kinderen hebben. Effectieve instructie op maat is hierbij noodzakelijk. Deze discussiefilm gaat in op de kenmerken van effectieve instructie. Tevens wordt aangegeven hoe dit gerealiseerd kan worden zonder terecht te komen in een zeer complexe klassenorganisatie.

Doelgericht onderwijs innoveren

Nogal wat (vermeende) onderwijsinnovaties leiden nooit tot echte verbeteringen achter de klasdeur. Hoe is het toch mogelijk dat zoveel dure, tijdrovende en arbeidsintensieve projecten nooit het beoogde einddoel bereiken? Minstens een deel van het antwoord hierop is dat veel vernieuwingen multidimensionaal en overambitieus worden ingezet. Doelgericht onderwijs innoveren betekent dat de verniewing concreet, duidelijk en behapbaar zal moeten zijn. Bijvoorbeeld door minder dimensies tegelijkertijd mee te nemen en exact te benoemen hoe de gewenste situatie eruit zal moeten zien. Deze discussiefilm hoopt hieraan een bijdrage te leveren. Er worden elf dimensies van onderwijsvernieuwing geschetst. Per dimensie wordt daarbij ook de globale trend aangegeven.

Effectiever vreemde talenonderwijs met het digibord

Het vreemde talenonderwijs is volop in ontwikkeling. Niet in het minst omdat het ondersteunen van lessen door middel van digitale schoolborden nieuwe kansen en mogelijkheden biedt. De kracht van het digibord is daarbij dat de lessen realistischer, afwisselender en interactiever kunnen worden. Daarbij leidt een betere interactie tot meer denkkracht bij de leerlingen.
Dit biedt weer goede mogelijkheden om de doelen op een hoger niveau te leggen en het onderwijs effectiever te maken. Bekijk de discussiefilm en bespreek deze met uw collega's. Reacties zijn natuurlijk altijd van harte welkom.

Met dank aan Paul Baaijens en Linda Humme.

De 9 schakels van effectief onderwijs

Wat goed onderwijs is, zal altijd onderwerp van discussie blijven. En dat moet ook, want het doel is de overtreffende trap: het beste onderwijs. Uit praktijkervaringen en wetenschappelijk onderzoek weten we inmiddels dat een aantal zaken min of meer tijdloos zijn. Ook in een tijd waarin veel verandert en steeds meer nieuwe media een plek in klas verwerven, blijft het belangrijk om vanuit een onderwijskundige invalshoek te bekijken wat de toegevoegde waarde kan zijn. Dat kan gebeuren aan de hand van de 9 schakels van effectief onderwijs in de klas. Meer weten? Bekijk de nu volgende discussiefilm.



Wilt u een verhaal houden over de negen schakels van effectief onderwijs? Wellicht helpt het u om gebruik te maken van de onderstaande interactieve presentatie.

De 9 schakels van effectief onderwijs on Prezi

Interactiever leren met het digibord

In een razend tempo verschijnen in steeds meer klaslokalen digiborden. Het moment dat een lokaal zonder digibord gedateerd aandoet, is niet meer ver weg. Toch is in veel scholen vast te stellen dat het didactisch gebruik van het digibord nog (sterk) kan groeien. Anders blijft het bord hangen in de hoek van de speeltjes en de gadgets. Leuk voor erbij, maar weinig bijdragend aan de primaire functie van de school: kinderen de mogelijkheid geven om te leren en zich te ontwikkelen.

De onderstaande discussiefilm laat zien hoe het digibord het leren interactiever kan maken. In eerste instantie vanuit een leertheoretische invalshoek. Het tweede gedeelte van de film toont daarnaast ook 10 didactische digibordwerkvormen die het leren kunnen verbeteren.

Met dank aan Linda Humme.

Effectieve educatieve software

Met de komst van de vele digiborden is ICT een meer prominente plaats in gaan nemen in het(basis)onderwijs. Daarmee is er een duidelijke groei waar te nemen aan de kant van de hardware. Ten aanzien van de educatieve software is de situatie echter zorgwekkender. Digibordsoftware staat nog in de kinderschoenen en de klassieke leerlingsoftware dreigt te blijven steken in verouderde en minder effectieve didactieken. Werk aan de winkel dus. Bekijk de presentatiefilm.

Doelgericht zelfstandig leren

Zelfstandig leren krijgt de laatste tijd enorm veel aandacht. Om effectief om te kunnen gaan met verschillen in de klas, is het noodzakelijk dat een gedeelte van de leerlingen gedurende een bepaalde tijd zelfstandig aan de slag kan. Toch mag het geen doel op zich zijn. Zelfstandig leren kan en moet gewoon een doelgerichte en effectieve manier van leren zijn. Bekijk de presentatiefilm.

Passend woordenschatonderwijs

In veel klassen zijn de verschillen in woordenschat tussen leerlingen enorm groot. Wat betekent dit voor het woordenschatonderwijs en welke rol is er weggelegd voor educatieve software? Bekijk de presentatiefilm.

Effectiever onderwijs met ICT

Kan ICT helpen om het onderwijs effectiever en de klas beter organiseerbaar te maken? Deze centrale vraag kan het best beantwoord worden door te kijken naar de invloed die pc's, digiborden en mediaspelers kunnen hebben op de doelgerichtheid, de motivatie en de differentiatiemogelijkheden. Bekijk de presentatiefilm.

De veranderende leerling

Kinderen van nu zijn niet hetzelfde als kinderen van toen. Veranderingen in de samenleving, waaronder de snelle opmars van ict, maken dat jongeren anders zijn, anders doen en anders leren. De school kan daar niet omheen. Bekijk de presentatiefilm.

Nieuwe woorden leren

Woordenschatonderwijs staat de laatste tijd sterk in de belangstelling. Hierbij gaat het om het leren van vaardigheden, strategieën en woordbetekenissen. Om de effectiviteit van het woordenschatonderwijs te verhogen, is het belangrijk om stil te staan bij de wijze waarop kinderen nieuwe woorden leren. Bekijk de presentatiefilm.

De technologie

De voortschrijdende technologische ontwikkelingen hebben veel invloed op onze samenleving. En daarmee natuurlijk ook op het onderwijs en de manier waarop we kinderen laten leren. Welke ontwikkelingen staan ons de komende jaren te wachten en waar moeten we rekening mee houden? Bekijk de presentatiefilm.

De samenleving

Onze samenleving ontwikkelt zich snel. Veel zaken zijn steeds minder gericht op de massa en meer op doel- of interessegroepen. Deze ontwikkelingen gaan natuurlijk niet aan het onderwijs voorbij. Bekijk de presentatiefilm.