Werken met het Analysemodel effectief leren

Gelukkig is er een voortdurende discussie over de kwaliteit van onderwijs en leren. De overtreffende trap van goed is namelijk beter en die vind je door uitwisseling en elkaar op nog betere ideeën brengen. Opvallend is wel dat de discussie vaak heel beperkt, eenzijdig en ongenuanceerd is. Om hier verbetering in te brengen, is het nodig om samen meer gevoel te krijgen voor de elementen die van invloed zijn op de kwaliteit van leeractiviteiten. Noem het maar een analysemodel.

Nu zijn er natuurlijk best een aantal modellen te vinden, maar over het algemeen dateren ze van behoorlijk wat jaren terug. Daarmee zijn ze minder in staat om een goede rol te vervullen in een tijdperk waarin toch een aantal zaken fundamenteel aan het veranderen zijn. Onderwijs en leren waren ooit het exclusieve domein van de school en de leraar. Wie goed om zich heen kijkt, ziet dat dit steeds minder het geval is. Door de snel groeiende informatiestromen en de exponentiële groei van leersituaties leren veel kinderen misschien nog wel meer buiten dan binnen de muren van de school. En in veel situaties is het niet meer de leerkracht die het 'aanleert', maar nemen moderne media deze rol over. Kortom, de strikt schoolse, leerkrachtgestuurde didactische modellen bevatten niet meer alle elementen om de effectiviteit van het leren te kunnen beschrijven. Zeker de moeite waard dus om ze te updaten.

Dit is gebeurd in het Analysemodel effectief leren. Op een simpele manier, want we moeten het ook niet belangrijker maken dan het is. Leren hoeft niet altijd langs de theoretische meetlat van de wetenschappers gelegd te worden. Maar om twee redenen is de ondersteunde rol van een goed analysemodel wel belangrijk. Ten eerste helpt het om de juiste kwaliteitsdiscussies te voeren. Als er geen gedeelde taal is, dan is spraakverwarring het voor de hand liggende gevolg. Ten tweede helpt een model om leeractiviteiten voor te bereiden en te ontwikkelen. Het is dus een belangrijk hulpmiddel voor docenten bij hun lesvoorbereiding en onderwijsontwikkelaars bij het maken van onderwijsleermaterialen.

Bekijk de onderstaande film over het Analysemodel effectief leren en schrijf een reactie.



Met dank aan Albert Rouschop.

Opbrengstgericht differentiëren

'Alle leerlingen zijn uniek.' Daar zijn we het meteen al over eens. 'En daar moet het onderwijs wat mee.' Eveneens een veel gehoorde en breed ondersteunde kreet. Het zit allemaal inmiddels diep verzonken in de onderwijsregelgeving anno 2012. En veel leraren en onderwijsmethoden proberen zich te onderscheiden door de leerstof zeer gedifferentieerd aan te bieden. Met als gevolg complexe, omvangrijke en moeilijker te organiseren lessen. Op zich hoeft dat geen probleem te zijn, als er maar voldoende bewijs is dat deze lessen leiden tot effectiever leren en betere leeropbrengsten. En daar wringt de schoen. Dat bewijs is er namelijk niet.

In de opbrengstgerichte onderwijscultuur van de 21e eeuw worden leerkrachten en scholen steeds zwaarder afgerekend op de prestaties van groepen kinderen en op het presteren van hun complete schoolpopulatie. Het is maar de vraag of het sterk gericht zijn op het individu wel leidt tot beter onderwijs. Sterker nog, er zijn behoorlijk wat aanwijzingen dat teveel aandacht voor het individu leidt tot moeilijk organiseerbare lessen, vertroebelde doelen en lagere verwachtingen. Vervolgens moet de leraar veel tijd en energie steken in het organiseren, wat ten koste gaat van het extra begeleiden van leerlingen die het nodig hebben. Goed klassenmanagement is niet het toverwoord waarmee te complexe keuzes gecompenseerd kunnen worden.

Natuurlijk betekent dit niet dat we terug moeten naar klassikaal frontaal onderwijs, waarin te weinig aandacht was voor het omgaan met verschillen. Maar het betekent wel dat differentiëren geen doel op zich mag zijn, maar altijd in dienst zal moeten staan van de leeropbrengsten. En vervolgens moeten we onszelf de vraag stellen hoe dat zo effectief mogelijk kan gebeuren. Wellicht kan de onderstaande discussiefilm u hierbij helpen.



Literatuur

• Hattie, J. (2009). Visible learning. A synthesis of over 800 meta-analysis relating to achievement.
• Hattie, J. (2007). The power of feedback.
• Inspectie van het onderwijs (2012). De staat van het onderwijs. Hoofdlijnen uit het onderwijsverslag 2010-2011
• Meijerink e.a.(2009). Referentiekader taal en rekenen.
• Vernooij (2011). Wat bepaalt goede leeropbrengsten?

De kracht van effectieve instructie

In iedere klas zijn er (grote) verschillen tussen leerlingen. Om tegemoet te komen aan deze verschillen zal het onderwijs afgestemd moeten worden op de verschillende onderwijsbehoeften die kinderen hebben. Effectieve instructie op maat is hierbij noodzakelijk. Deze discussiefilm gaat in op de kenmerken van effectieve instructie. Tevens wordt aangegeven hoe dit gerealiseerd kan worden zonder terecht te komen in een zeer complexe klassenorganisatie.

De 9 schakels van effectief onderwijs

Wat goed onderwijs is, zal altijd onderwerp van discussie blijven. En dat moet ook, want het doel is de overtreffende trap: het beste onderwijs. Uit praktijkervaringen en wetenschappelijk onderzoek weten we inmiddels dat een aantal zaken min of meer tijdloos zijn. Ook in een tijd waarin veel verandert en steeds meer nieuwe media een plek in klas verwerven, blijft het belangrijk om vanuit een onderwijskundige invalshoek te bekijken wat de toegevoegde waarde kan zijn. Dat kan gebeuren aan de hand van de 9 schakels van effectief onderwijs in de klas. Meer weten? Bekijk de nu volgende discussiefilm.



Wilt u een verhaal houden over de negen schakels van effectief onderwijs? Wellicht helpt het u om gebruik te maken van de onderstaande interactieve presentatie.

De 9 schakels van effectief onderwijs on Prezi

Effectieve educatieve software

Met de komst van de vele digiborden is ICT een meer prominente plaats in gaan nemen in het(basis)onderwijs. Daarmee is er een duidelijke groei waar te nemen aan de kant van de hardware. Ten aanzien van de educatieve software is de situatie echter zorgwekkender. Digibordsoftware staat nog in de kinderschoenen en de klassieke leerlingsoftware dreigt te blijven steken in verouderde en minder effectieve didactieken. Werk aan de winkel dus. Bekijk de presentatiefilm.

Doelgericht begrijpend lezen

Begrijpend lezen is geen populair vak. Leerlingen vinden het saai en leerkrachten ervaren het als vaag. Toch heeft wetenschappelijk onderzoek de afgelopen jaren behoorlijk wat nieuwe, bruikbare inzichten opgeleverd. Deze kunnen vrij eenvoudig vertaald worden naar betere begrijpend leeslessen en betere begrijpend leesmethoden. Bekijk de filmpresentatie en neem kennis van de laatste ontwikkelingen. Van deze film zijn twee versies beschikbaar die verschillen in lengte.

Lange versie (ongeveer 7 minuten)

Korte versie (ongeveer 3 minuten)

Doelgericht zelfstandig leren

Zelfstandig leren krijgt de laatste tijd enorm veel aandacht. Om effectief om te kunnen gaan met verschillen in de klas, is het noodzakelijk dat een gedeelte van de leerlingen gedurende een bepaalde tijd zelfstandig aan de slag kan. Toch mag het geen doel op zich zijn. Zelfstandig leren kan en moet gewoon een doelgerichte en effectieve manier van leren zijn. Bekijk de presentatiefilm.

Passend woordenschatonderwijs

In veel klassen zijn de verschillen in woordenschat tussen leerlingen enorm groot. Wat betekent dit voor het woordenschatonderwijs en welke rol is er weggelegd voor educatieve software? Bekijk de presentatiefilm.

Effectiever onderwijs met ICT

Kan ICT helpen om het onderwijs effectiever en de klas beter organiseerbaar te maken? Deze centrale vraag kan het best beantwoord worden door te kijken naar de invloed die pc's, digiborden en mediaspelers kunnen hebben op de doelgerichtheid, de motivatie en de differentiatiemogelijkheden. Bekijk de presentatiefilm.

De veranderende leerling

Kinderen van nu zijn niet hetzelfde als kinderen van toen. Veranderingen in de samenleving, waaronder de snelle opmars van ict, maken dat jongeren anders zijn, anders doen en anders leren. De school kan daar niet omheen. Bekijk de presentatiefilm.

Nieuwe woorden leren

Woordenschatonderwijs staat de laatste tijd sterk in de belangstelling. Hierbij gaat het om het leren van vaardigheden, strategieën en woordbetekenissen. Om de effectiviteit van het woordenschatonderwijs te verhogen, is het belangrijk om stil te staan bij de wijze waarop kinderen nieuwe woorden leren. Bekijk de presentatiefilm.

Effectief leren op school

Effectief onderwijs is wat we allemaal willen. Maar wat is eigenlijk effectief en wat niet? Wetenschappelijk onderzoek in combinatie met een breed scala aan praktijkervaringen geven een goed en nagenoeg tijdloos beeld. Bekijk de presentatiefilm.

De cirkel van het woordenschatonderwijs

Goed woordenschatonderwijs is meer dan het aanleren van nieuwe woordbetekenissen. Het bestaat uit een aantal elementen die geordend kunnen worden in de vorm van een cirkel: de cirkel van het woordenschatonderwijs. Bekijk de presentatiefilm.

Omgaan met verschillen in de klas

In veel klassen zijn de verschillen tussen kinderen groot. Hoe kunnen we uitgaan van individuele onderwijsbehoeften en de klas toch organiseerbaar houden? Wetenschappelijk onderzoek en een breed scala aan praktijkervaringen geven een redelijk goed beeld van wat wel en niet werkt. Bekijk de presentatiefilm.